Who cast that first fateful tomato that started the La Tomatina revolution? The reality is no one knows. Maybe it was an anti-Franco rebellion, or a carnival that got out of hand. According to the most popular version of the story, during the 1945 festival of Los Gigantes (a giant paper mâché puppet parade), locals were looking to stage a brawl to get some attention. They happened upon a vegetable cart nearby and started hurling ripe tomatoes. Innocent onlookers got involved until the scene escalated into a massive melee of flying fruit. The instigators had to repay the tomato vendors, but that didn't stop the recurrence of more tomato fights—and the birth of a new tradition.
Fearful of an unruly escalation, authorities enacted, relaxed, and then reinstated a series of bans in the 1950s. In 1951, locals who defied the law were imprisoned until public outcry called for their release. The most famous effrontery to the tomato bans happened in 1957 when proponents held a mock tomato funeral complete with a coffin and procession. After 1957, the local government decided to roll with the punches, set a few rules in place, and embraced the wacky tradition.
Though the tomatoes take center stage, a week of festivities lead up to the final showdown. It's a celebration of Buñol's patron saints, the Virgin Mary and St. Louis Bertrand, with street parades, music, and fireworks in joyous Spanish fashion. To build up your strength for the impending brawl, an epic paella is served on the eve of the battle, showcasing an iconic Valencian dish of rice, seafood, saffron, and olive oil.
Today, this unfettered festival has some measure of order. Organizers have gone so far as to cultivate a special variety of unpalatable tomatoes just for the annual event. Festivities kick off around 10 a.m. when participants race to grab a ham fixed atop a greasy pole. Onlookers hose the scramblers with water while singing and dancing in the streets. When the church bell strikes noon, trucks packed with tomatoes roll into town, while chants of "To-ma-te, to-ma-te!" reach a crescendo.
Then, with the firing of a water cannon, the main event begins. That's the green light for crushing and launching tomatoes in all-out attacks against fellow participants. Long distance tomato lobbers, point-blank assassins, and medium range hook shots. Whatever your technique, by the time it's over, you will look (and feel) quite different. Nearly an hour later, tomato-soaked bombers are left to play in a sea of squishy street salsa with little left resembling a tomato to be found. A second cannon shot signals the end of the battle. | Cili ishte ai që gjuajti me domaten e parë dhe i dha fill revolucionit të quajtur "La Tomatina"? Në të vërtetë askush nuk mund ta dijë përgjigjen. Ndoshta ishte një kryengritje ndaj Frankos apo një festë karnevalesh që shkoi përtej caqeve të saj. Duke u mbështetur në versionin më të dëgjuar të kësaj historie, në festivalin e Los Gigantes (një paradë me kukulla prej letrash gjigande) të vitit 1945, disa vendas po përpiqeshin të tërhiqnin qendrën e vëmendjes tek ata nëpërmjet një marifeti. Ata qëlluan të gjendeshin pranë një letre që paraqiste një perime dhe nisën ta gjuanin atë me domate. Disa pjesëmarrës të tjerë, të pafajshëm u përfshinë në këtë gjest derisa kjo gjetje u përshkallëzua në një ndeshje të madhe frutash fluturuese. Nxitësve të gjithë kësaj ju desh që të paguanin shitësit e domateve më pas, por ky fakt nuk e pengoi përsëritjen e betejës së domateve dhe zanafillën e një tradite të re. Në vitin 1950 autoritetet vendase si pasojë e një përshkallëzimi të gjendjes që mund të dilte jashtë kontrollit, morën masa të rrepta kundër fenomenit, të cilat u hoqën dhe u rivendosën sërish. Në vitin 1951, vendasit të cilët nuk e respektonin ligjin, dënoheshin me burgim deri kur populli kërkonte çlirimin e tyre. Pushteti lokal pas vitit 1957, mori vendimin që të përballej me situatën, të caktonte disa rregulla dhe të kufizonte traditën e çuditëshme. Një javë plot me festa vendosën në qendër të vëmendjes këtë betejë me domate. Festimet përkujtimore të patronit të shenjtë Buñol, Marias së Virgjër dhe shën Luis Bernardit u ngritën rreth paradës, muzikës dhe fishekzjarreve sipas harmonisë festive spanjolle. Për të penguar një "luftë", u shërbye një paella madhështore e cila përfaqëson një pjatë valenciane plot me oriz, fruta deti, shafran dhe vaj ulliri. Në ditët e sotme këtij festimi pa kufij i janë caktuar disa rregulla. Organizatorët kanë arritur deri aty sa të mundësojnë kultivimin e një lloj domateje tejet pa shije enkas për ngjarjen e përvitshme. Festimet nisin aty rreth orës dhjetë në mëngjes, atëherë kur pjesëmarrësit garojnë për të kapur një proshutë të vendosur në majë të një shkopi të yndyrosur. Spektatorët i spërkasin vrapuesit me ujë teksa këndojnë e kërcejnë nëpër rrugë. Kur këmbana e kishës shënon orën dymbëdhjetë të drekës, kamiona plot me domate vërshojnë në qytet teksa britmat "To-ma-te, to-ma-te" (domate) sa vijnë e shtohen. Më pas me shpërthimin e një hidranti me ujë merr fill ngjarja e madhe. Kjo është drita jeshile për hedhjen e domateve me goditje të përqendruara tek pjesëmarrësit e rinj. Gjuajtës me qitje të largët, qëllues të mirë në shenjë dhe gjuajtës me qitje mesatare. Sido që të jetë teknika jote, me kalimin e kohës ti do të dukesh (e do të ndihesh) disi ndryshe. Afërsisht pas një ore, sulmuesit e domateve do të gjenden në një rrugë plot me salcë të kuqe teksa kërkojnë të gjejnë domate të tjera për të gjuajtur. Një goditje e dytë e hidrantit shënon fundin e betejës. |